Overslaan en naar de inhoud gaan

Het complementsysteem, ook wel bekend als de complementcascade, vormt een belangrijk onderdeel van het immuunsysteem. Het is verantwoordelijk voor bepaalde immuun-gemedieerde ontstekingsreacties, waarvan de meeste reacties vasculair oedeem (zwelling) veroorzaken. De complementcascade verhoogt (d.w.z. complementeert) het vermogen van antilichamen en fagocytische cellen (een soort witte bloedcellen) om microben en beschadigde cellen uit het lichaam te verwijderen, bevordert ontstekingsreacties en valt het celmembraan van de ziekteverwekker aan. 

Het complementsysteem bestaat uit een aantal complexe eiwitten die in het bloed worden aangetroffen. Deze worden in het algemeen gesynthetiseerd door de lever en circuleren normaal gesproken als inactieve ‘voorlopers’ (pro-eiwitten). Als ze door één of meerdere triggers worden gestimuleerd, splitsen enzymen die voor dit doel in het systeem worden geproduceerd (proteasen) bepaalde eiwitten, zodat deze actieve fragmenten (cytokinen) uitscheiden. Dit zet een zichzelf versterkende kettingreactie van verdere splitsingen in gang. Het eindresultaat van deze complementactivatie of complementcascade is (i) stimulatie van de fagocyten om lichaamsvreemd en beschadigd materiaal op te ruimen (ii) ontsteking om extra fagocyten aan te trekken en (iii) activatie van het celdodende ‘membraan aanval complex’. Het complementsysteem omvat meer dan 30 eiwitten en eiwitfragmenten, waaronder serum-eiwitten en specifieke celmembraanreceptoren.

Complementcascade diagram

Zodra de complementcascade in gang is gezet, produceert het lichaam ook C1INH om de reactie te vertragen. De snelheid waarmee de reactie kan worden vertraagd is constant, aangezien het lichaam slechts een laag maximumgehalte aan C1INH kan produceren. Dit betekent dat het langer duurt om hevige cascadereacties te vertragen ten opzichte van minder hevige reacties: het niveau van C1INH-productie bereikt namelijk sneller het niveau van geringe hoeveelheden uitgescheiden cytokinen dan van aanzienlijke hoeveelheden uitgescheiden cytokinen, ook wel bekend als ‘cytokinestormen’. Dit systeem is de boosdoener in veel ziektetoestanden en letselsituaties waarin de symptomen worden veroorzaakt door uit de hand gelopen ontstekingsreacties of vasculaire lekkage. In andere gevallen kunnen hypoxische aandoeningen ontstaan, waarbij het bloed niet in staat is geweest om goed te circuleren en weefsels van zuurstof te voorzien.

De schadelijke effecten van hypoxie kunnen verergeren wanneer de bloedtoevoer terugkeert door plaatselijke activatie van de complementcascade. In sommige van deze gevallen is er wellicht een rol weggelegd voor extern toegediende C1-esteraseremmer: in een dergelijke situatie zou deze stof sneller als ‘handrem’ kunnen fungeren, waardoor de reactie van het lichaam wordt gematigd of de symptomen volledig worden voorkomen.

Hoewel het onwaarschijnlijk is dat C1INH het onderliggende probleem ‘geneest’, kan de extra toediening van C1-esteraseremmer ervoor zorgen dat de veroorzaakte schade of zelfs het risico op overlijden lang genoeg kan worden verminderd en/of uitgesteld, dat het probleem kan worden opgelost. Ofwel, op natuurlijke wijze ofwel door tussenkomst van artsen.

Het volgende diagram toont de belangrijkste indicaties op dit gebied. Veel van deze aandoeningen zijn volledig onvervulde medische behoeften, waarvoor dikwijls nog geen goedgekeurde therapie bestaat. Soms komt dit doordat ze een snel overlijden veroorzaken of tot andere, ernstiger ziekten leiden. Voor een klein aantal aandoeningen bestaan wel goedgekeurde behandelingen, voornamelijk omdat andere mechanismen ook een rol spelen of belangrijker zijn, zoals bij astma.

Cookies: Deze website maakt gebruik van cookies. Bekijk de cookie instellingen pagina voor meer informatie Accepteren Weigeren